Κωνσταντίνος Νίγδελης

Στην πλακόστρωτη προκυμαία συγκεντρώνονταν το πολύβουο πλήθος, στις ώρες της κοινωνικής συναναστροφής. Μεγαλέμποροι και εργάτες, μεσαίοι επαγγελματίες και άνθρωποι του μόχθου.
Η θέα της θάλασσας από εδώ ήταν μοναδική… με τις ταράτσες των κτιρίων να έχουν μετατραπεί σε μπιραρίες, καφωδεία, στέκια για όλα τα γούστα.
Εδώ υπήρχαν τα περισσότερα θέατρα και οι κινηματογράφοι, οι λέσχες, τα ξενοδοχεία και τα αναρίθμητα κέντρα αναψυχής (καφενεία, ζυθοπωλεία, ζαχαροπλαστεία) πολλά από τα οποία διέθεταν ορχήστρα με ξένη συνήθως ιταλική ορχήστρα ή λαϊκή μουσική και θεάματα.
Ειδικότερα :
-Το «Κρέμερ» με δυο ορχήστρες… μία με κλασσικά έργα και άλλη με μπουζούκια με την ορχήστρα του Κρασσά.
-Δίπλα του ήταν το «Καφέ του Φώτη» του Κλωναρίδη…
-Λίγο πιο κάτω ήταν το «Καφέ ντε Παρί», το οποίο λειτουργούσε το καλοκαίρι.
-Καφενείο- ταβέρνα η «Αλάμπρα»…
-Το «Κόρσο», ταβέρνα με ορχήστρα…
-Το «Λούνα Πάρκ», ταβέρνα με ορχήστρα.
-Το «Ποσειδών»…
-Το «Πανελλήνιον»…
-Το «Γκράτς»…
-Η «Βουδαπέστη»…
-Καφέ Cafe d΄ Paris…
-Cafe d' Eden…
-Brasserie Pilsen…

Μερικά επίσης καφενεία της προκυμαίας ήταν :
«Η Κρήτη», «Το Πανελλήνιον», «Ο Απόλλων», « Η Καλλιθέα», «Τα Βουρλά», «Η Ελευθερία», «Ο Ποσειδών», «Η Βόστων», «Η Κωνσταντινούπολις», «Της Ειρήνης», «Η Άνοιξης», «Ο Ελευθέριος Βενιζέλος»
Παρατήρηση
Μια ιδιαίτερη ενδιαφέρουσα έκθεση του Αμερικανικού προξενείου, ανέφερε ότι στη Σμύρνη υπήρχαν, 15 Κινηματόγραφοι, 513 καφενεία, 226 οινοπωλεία και ταβέρνες, 65 εστιατόρια και 43 μπυραρίες και 8 αίθουσες χορού.

Brasserie Pilsen

Cafe d' Eden

Καφέ de Paris

Καφέ ΑΛΑΜΠΡΑ

Καφενείο στην προκυμαία

Το Corso και το  Λούνα Παρκ

«Αν η Σμύρνη είναι ο οφθαλμός της Ασίας, η προκυμαία είναι η κόρη του οφθαλμού αυτού»…
Η κατασκευή της είχε αρχίσει το 1867… και ολοκληρώθηκε το 1874.
Αποτέλεσμα: η πρόσχωση της παραλίας και η δημιουργία της άλλαξαν την όψη του παράλιου τμήματος της πόλης και καθόρισαν την εικόνα της στη νεότερη εποχή.
Τα έργα ξεκίνησαν από 5 διαφορετικά σημεία:
-από τους στρατώνες (στο νότιο άκρο της πόλης)…
-το τελωνείο…
-το αγγλικό προξενείο (εκεί όπου παλαιά υπήρχε η αγγλική σκάλα)…
-την Μπέλλα Βίστα…
-την άκρη Τούζλα, ως τον σταθμό του Αϊδινίου στην Πούντα…
Όταν το 1874 το έργο ολοκληρώθηκε, η προκυμαία πήρε την μορφή της:
-3.325 μέτρα μήκος και 18 πλάτος στρωμένη με πλάκες από τη Νάπολι...
-στις σιδηροτροχιές που τη διατρέχουν με το ιππήλατο τραμ.
-το εμπορικό τμήμα (από το Κονάκι-Διοικητήριο έως το Κουμερκάκι-Μικρό Τελωνείο) μήκους 1.250 μ….
-το κοσμικό τμήμα (από το Κουμερκάκι έως το σιδ. Σταθμό της Πούντας) μήκους 2.075 μ.

Η προκυμαία (Κιε από το γαλλικό Quai) χωριζόταν σε 2 τμήματα.
-Από το τελωνείο (κιουμέρκι) στο εσωτερικό λιμάνι, ως τους στρατώνες το Κονάκι και το Ταρσί (η μεγάλη τουρκική αγορά), που ήταν η εμπορική ζώνη (αποβάθρες, ναυτιλιακά και μεσιτικά γραφεία, πρακτορεία κλπ.).
-Tο κοσμικό τμήμα, από το τελωνείο ως τα λουτρά (στην Πούντα) που αποτελούσε χώρο περιπάτου και αναψυχής με εντυπωσιακά κτίρια (πολυτελείς κατοικίες, δημόσια καταστήματα, αριστοκρατικά καφενεία και Ξενοδοχεία, θέατρα και λέσχες.

Αποβατικό της προκυμαίας 

Βόλτα στη προκυμαία

Η είσοδος του λιμανιού

Η στροφή της προκυμαίας

Πριν από τη στροφή της προκυμαίας

Προκυμαία Αριστερά - Δεξιά

Προκυμαία κέντρο

Μαούνες στο λιμάνι

Κίνηση λιμένος

Στο κοσμικό τμήμα της μήκους 3.325 μ. και πλάτους 18 μ. στρωμένης παραλιακής λεωφόρου, δηλαδή από το τέλος του τελωνειακού χώρου ως την Πούντα, υπήρχαν τα λουτρά των Σμυρναίων… Ο χώρος που μπορούσαν του καλοκαιρινού μήνες να απολαύσουν τη δροσιά της θάλασσας. 
Επρόκειτο για το πλέον πολυσύχναστο κομμάτι της πόλης, χώρος περιπάτου και αναψυχής με εντυπωσιακά κτίρια…
Εκεί, λοιπόν, κατασκευάστηκαν εντός της θαλάσσης ιδιαίτεροι ξύλινοι χώροι, οι οποίοι συνδέονταν με την παραλία. Αυτοί που επιθυμούσαν να δροσιστούν κάνοντας μπάνιο, προσέρχονταν, πλήρωναν κάποιο αντίτιμο για τη φύλαξη των ρούχων και για την χρήση των εγκαταστάσεων… κατέρχονταν με την ξύλινη κλίμακα στη θάλασσα και απολάμβαναν το μπάνιο τους… 
Τέλος, δροσεροί και ανάλαφροι ανέρχονταν στους χώρους της κατασκευής… στέγνωναν και απέρχονταν ευχαριστημένοι. 
Οι κατασκευές αυτές δυστυχώς δεν σώζονται… διασώθηκαν όμως μέσα από τις φωτογραφίες εποχής…

Το όρος Πάγος ή Λόφος του Καντιφεκαλέ, που σημαίνει «Βελούδινο Κάστρο», βρίσκεται δυο χιλιόμετρα περίπου μακριά από την ακτή…. Επάνω του υπάρχει η αρχαία ακρόπολη που κτίστηκε κατά τη διάρκεια της Ελληνιστικής περιόδου, αρχικά με σαράντα πύργους, στους οποίους αργότερα προστέθηκαν και νέα οχυρωματικά έργα.
Το φρούριο αποτελούσε το επίκεντρο των αμυντικών έργων της πόλης με 2 σειρές συμπαγών τειχών να οδηγούν κατηφορικά ως την ακτή, έχοντας τη μορφή μεγάλων κυκλικών αψίδων. Τα αμυντικά τείχη της κατωφέρειας σήμερα έχουν εξαφανιστεί και ότι απομένει τώρα πια είναι το φρούριο του όρους Πάγος.
Από το όρος Πάγος ο επισκέπτης μπορεί να δει όλη την πόλη της Σμύρνης.